„Definiowanie ubocznych produktów spalania jako odpadów, z punktu widzenia GOZ, nie jest właściwe”, czytamy w dokumencie opublikowanych przez Ministerstwo Rozwoju: Mapie drogowej Transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym.

W czerwcu ubiegłego roku opublikowane zostało Zarządzenie Ministra Rozwoju w sprawie utworzenia międzyresortowego Zespołu do spraw Gospodarki o Obiegu Zamkniętym. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele resorów: środowiska, edukacji narodowej, energii, infrastruktury i budownictwa, nauki i szkolnictwa wyższego, rodziny, pracy i polityki społecznej, rolnictwa i rozwoju wsi oraz zdrowa. Celem prac Zespołu było m.in. opracowanie Mapy Drogowej w zakresie wdrożenia gospodarki o obiegu zamkniętym w Polsce, określającego w szczególności cele i priorytety działania wraz z ich horyzontem czasowym i instytucjami odpowiedzialnymi za ich realizację. Jak podaje Ministerstwo Rozwoju w robocze prace Zespołu w przyszłości włączeni zostaną także przedsiębiorcy, przedstawiciele nauki i inne podmioty, których dotyczy GOZ.

Ze strony internetowej Ministerstwa Rozwoju dowiadujemy się również, że dyskusja nad pierwszym konspektem Mapy Drogowej oraz utworzenie tematycznych grup roboczych, w których będą uczestniczyć zaproszeni partnerzy społeczno-gospodarczy była celem drugiego spotkania Zespołu. Przygotowanie Mapy drogowej jest jednym z projektów strategicznych Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, a więc wpisać się ma w całościową wizję rozwoju kraju.

Mapa drogowa Transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, stanowi odpowiedź na jedną z konkluzji spotkania ministrów UE na Radzie do spraw Środowiska w czerwcu 2016 r. jaką jest propozycja, aby państwa członkowskie – śladem Komisji Europejskiej – opracowały tym razem krajowe programy implementujące koncepcję GOZ.

Dokument stanowi próbę zaproponowania działań na poziomie krajowym, w dokumencie podkreślono, że w Polsce nie startujemy od zera i w wielu miejscach poszczególne elementy GOZ są już w tej chwili realizowane, a dobre praktyki z różnych części Polski coraz częściej widać zarówno w administracji, jak i w przedsiębiorstwach.

Do głównych wyzwań jakie stoją przed Polską zaliczono nierównowagę na rynkach surowców oraz rywalizację cenową ich eksporterów grożąca destabilizacją gospodarczą i spadkiem innowacyjności, a także zagrożenie osłabienia dynamiki rozwoju gospodarki światowej, a przede wszystkim zaostrzenia problemów najważniejszych partnerów gospodarczych Polski, w tym rozwój sytuacji w UE.

Mapa drogowa ma w szczególności zidentyfikować działania na rzecz zwiększenia wydajności wykorzystania zasobów i ograniczenia powstawania odpadów, kompleksowo zaproponować narzędzia służące przejściu od gospodarki linearnej do gospodarki o obiegu zamkniętym oraz ma być jednym z elementów realizacji celu głównego Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, czyli tworzenia warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym i terytorialnym.

Działania zaproponowane w Mapie drogowej mają przyczynić się do realizacji czterech polskich priorytetów jako kluczowych elementów budowania GOZ, wśród których wyróżniono: innowacyjność, wzmocnienie współpracy pomiędzy przemysłem i sektorem nauki, a w efekcie wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w gospodarce, stworzenie europejskiego rynku na surowce wtórne, na którym ułatwiony byłby ich przepływ, zapewnienie wysokiej jakości surowców wtórnych, wynikającej ze zrównoważonej produkcji i konsumpcji oraz rozwój sektora usług.

Już w rozdziale I dokumentu pt. „Zrównoważona produkcja przemysłowa” uwagę zwrócono na istotną rolę odpadów z przemysłu w polskiej gospodarce oraz nowe możliwości jej rozwoju. „W Polsce istnieje duży potencjał poprawy w zakresie działań dot. odpadów przemysłowych, w szczególności pochodzących z działalności górniczej i wydobywczej, przetwórstwa przemysłowego oraz wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Dotychczas, w dyskusji publicznej stosunkowo mało uwagi poświęcano problematyce odpadów w ww. obszarach w porównaniu do zainteresowania tematyką odpadów komunalnych.”

W dokumencie podkreślono fakt, że w 2014 roku, podobnie jak w latach poprzednich to górnictwo i wydobywanie, przetwórstwo przemysłowe oraz wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną było głównym źródłem odpadów, a zarówno w prawie europejskim, jak i polskim brak jest specyficznych uregulowań dot. Odpadów przemysłowych.

Czytamy, że definiowanie ubocznych produktów spalania jako odpadów, z punktu widzenia GOZ, nie jest właściwe i może spowalniać działania inwestycyjne dot. ich zagospodarowania. „Definicje odnoszą się do faktu, że powstają w wyniku spalenia węgla, a nie do produktu, jaki z tego procesu powstaje. Określanie ubocznych produktów jako materiałów czy minerałów antropogenicznych pozwala podejść do tego zagadnienia nie przez pryzmat odpadu, który trzeba zagospodarować, ale z punktu widzenia surowca, który można wykorzystać. Produkcja kruszyw z minerałów antropogenicznych pochodzących z powyżej opisanych procesów może w istotny sposób wdrożyć ideę GOZ w przemyśle energetycznym w Polsce.”

Propozycje działań w zakresie odpadów przemysłowych to:

• „opracowanie wytycznych dot. zagospodarowania odpadów przemysłowych: z uwagi na fakt, że temat ten nie ma – poza dokumentami referencyjnymi BAT/ BREF – jednolitej podstawy regulacyjnej w prawie UE, ani w prawie polskim, działania powinny skupić się na zwiększaniu świadomości i zachęcaniu do poszukiwania nowych sposobów zagospodarowania odpadów przemysłowych. W podziale na poszczególne sektory gospodarki dokonana zostanie analiza możliwości zagospodarowania odpadów, w tym w szczególności mając na uwadze potencjał międzysektorowy i tworzenie klastrów gospodarczych;
• dedykowana platforma rynku na surowce wtórne: dokonana zostanie analiza potrzeby i wykonalności dedykowanej platformy na surowce wtórne. Konsultacje tej idei doprowadzą do wniosków jaki ma ona mieć charakter, czy będzie służyła celom handlowym, czy w szczególności informacyjnym i marketingowym. Poza podstawowym celem ma dawać przedsiębiorcom wiedzę nt. popytu i podaży surowców wtórnych z różnych dziedzin gospodarki oraz ich cen; wzmacnianie roli GOZ w klastrach gospodarczych w kontekście obiegu surowców i odpadów przemysłowych: wzmocnione zostaną działania dotyczące klastrów, ażeby w jeszcze większym stopniu uwzględniały one GOZ. Umiejscowienie tego podejścia w centrum współpracy przedsiębiorców i ośrodków badawczych oraz na wszystkich etapach cyklu życia może dać istotny impuls do działań zarówno horyzontalnych, jak i jednostkowych w kierunku GOZ;
• analiza potencjału oraz wykonalność otwierania hałd odpadów przemysłowych: w wielu dziedzinach gospodarki podstawowym sposobem zagospodarowania odpadów od lat było ich składowanie. Biorąc pod uwagę postęp technologiczny, należy przypuszczać, że część hałd może być źródłem surowców do procesów produkcyjnych.”

Treść dokumentu dostępna na stornie Ministerstwa Rozwoju oraz po kliknięciu na poniższy link.

Mapa drogowa Transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym